Beroepsgeheim is de plicht van bepaalde beroepsbeoefenaars om te zwijgen over wat hun in vertrouwen is verteld. Het geldt onder meer voor artsen, psychologen, advocaten en notarissen. Wie bij hen aanklopt, moet vrijuit kunnen praten zonder dat dit bij anderen terechtkomt. Schending is in Nederland strafbaar en kan daarnaast tuchtrechtelijke gevolgen hebben. Het beroepsgeheim beschermt de persoon en alles wat tot die persoon te herleiden is. Wat overblijft als de naam verdwijnt, valt er grotendeels buiten.
Een voorbeeld uit de praktijk
Huisarts Sanne de Vries (een verzonnen voorbeeld) spreekt 's ochtends met Mark Jansen. Hij vertelt over slapeloosheid, een burn-out en meer drinken dan hij zou willen. 's Middags belt zijn werkgever met de vraag hoe het met Mark gaat. Sanne zegt niets, zelfs niet dat Mark bij haar patiënt is. Dat is het beroepsgeheim in actie.
Diezelfde middag dicteert ze een verwijsbrief en laat ze die door een AI-tool netjes opmaken. Ook dat is een vorm van "delen": de tekst gaat naar de server van een aanbieder. Het beroepsgeheim zegt duidelijk aan wie Sanne niets mag vertellen. Het zegt veel minder over wat er met die tekst gebeurt zodra een aanbieder hem heeft, zeker als de naam van Mark er later uit wordt gehaald.
Hoe het beroepsgeheim werkt
Voor wie het geldt. Artsen, verpleegkundigen en andere zorgverleners die onder de Wet BIG vallen (art. 88 Wet BIG), psychologen en psychotherapeuten, advocaten en notarissen. Ook wie onder hun verantwoordelijkheid werkt, zoals een doktersassistent of een secretaresse op een advocatenkantoor, is gebonden. Dat heet het afgeleid beroepsgeheim.
Wat eronder valt. Alles wat je in de uitoefening van je beroep te weten komt: diagnoses, medicatie, een strategie in een rechtszaak, financiële zorgen, maar ook het enkele feit dát iemand patiënt of cliënt is.
Het medisch beroepsgeheim. Voor zorgverleners staat de kern in de WGBO, in artikel 7:457 van het Burgerlijk Wetboek: de hulpverlener zorgt ervoor dat anderen dan de patiënt geen inlichtingen over de patiënt krijgen en geen inzage in het dossier, tenzij de patiënt toestemming geeft. Collega's die rechtstreeks bij de behandeling betrokken zijn, horen daar in de praktijk bij. Het beroepsgeheim loopt door na het overlijden van de patiënt.
Advocaten. Voor advocaten is vertrouwelijkheid een van de kernwaarden in artikel 10a van de Advocatenwet. Daarnaast hebben advocaten, artsen en notarissen een verschoningsrecht: zij kunnen weigeren als getuige te verklaren over wat hun is toevertrouwd.
De sanctie. Wie opzettelijk een geheim schendt dat hij uit hoofde van zijn beroep moet bewaren, is strafbaar op grond van artikel 272 van het Wetboek van Strafrecht, met ten hoogste één jaar gevangenisstraf of een geldboete. Daar komen tuchtrecht en de AVG bij.
Wat delen wél rechtvaardigt. Toestemming van de patiënt of cliënt, of een wettelijke grondslag. Die afweging ligt altijd bij de beroepsbeoefenaar zelf, niet bij de softwareleverancier.
Dit is algemene informatie, geen juridisch advies.
Wat het beroepsgeheim niet beschermt
Het beroepsgeheim is sterk, maar het heeft een vorm. Wie dat begrijpt, ziet ook waar het ophoudt.
- Het bindt jou, niet de software. De aanbieder van een AI-tool heeft zelf geen beroepsgeheim. Wat die mag doen met jouw tekst, staat in zijn voorwaarden en in jullie contract.
- Het beschermt wat herleidbaar is. Haal de naam, de geboortedatum en het BSN uit de verwijsbrief en er blijft een rijtje over: diagnose, medicatie, leeftijdsgroep, beloop. Echt geanonimiseerde gegevens vallen buiten de AVG (overweging 26 AVG). Zulke gegevens kunnen legaal worden samengevoegd, in licentie gegeven en verkocht, bijvoorbeeld aan databrokers, verzekeraars of AI-ontwikkelaars. Op het datapad zie je stap voor stap hoe dat werkt, en op legaal te koop staan de bronnen.
- Gepseudonimiseerd is niet anoniem. Een code in plaats van een naam blijft persoonsgegeven. Het verschil leggen we uit in pseudonimisering en anonimisering.
- Heridentificatie is goedkoop. Onderzoeker Latanya Sweeney liet zien dat ongeveer 87% van de Amerikanen te identificeren is aan de hand van postcode, geboortedatum en geslacht. Een studie in Nature Communications (2019) vond dat 99,98% van de Amerikanen te herkennen is met 15 kenmerken. Met AI gaat dat koppelen alleen maar sneller.
- Voorwaarden kunnen een licentie geven. Veel gebruiksvoorwaarden geven de aanbieder het recht om wat je uploadt te gebruiken om de dienst te verbeteren, of om er geanonimiseerde of afgeleide gegevens van te maken. Dat is dan contractueel toegestaan.
Wat dit betekent als je AI-tools gebruikt
Een korte controle die je op elk AI-hulpmiddel kunt toepassen:
- Lees de voorwaarden op een licentie. Zoek naar woorden als "gebruiken om onze diensten te verbeteren", "geanonimiseerde gegevens" of "afgeleide gegevens".
- Is de aanbieder verwerker? Een verwerkersovereenkomst volgens artikel 28 AVG beperkt de aanbieder tot jouw instructies.
- Is training uitgesloten in het contract, of alleen via een instelling die je zelf moet uitzetten?
- Waar wordt verwerkt en hoe lang wordt bewaard?
- Heb je toestemming of een andere grondslag om de gegevens te delen? Die vraag blijft bij jou.
Wysor is zo gebouwd dat er niets is om te verkopen. Wysor is verwerker en handelt alleen op jouw instructies (art. 28 AVG). We nemen geen licentie om je inhoud te hergebruiken, we trainen er nooit op en we verkopen haar nooit, geanonimiseerd of niet. Die toezeggingen staan in het contract en binden ook iedereen die Wysor ooit zou overnemen. Je gegevens zijn versleuteld tijdens transport en in opslag, gehost in de EU, en bij elke aangesloten AI-modelaanbieder geldt zero data retention: verwerkt, daarna verwijderd. Je werkt in één werkruimte met meerdere modellen, zoals GPT, Claude en Gemini. Wysor is geschikt voor beroepsbeoefenaars met een beroepsgeheim; de toestemming van je patiënt of cliënt blijft jouw verantwoordelijkheid.
Veelgestelde vragen
Wat is het medisch beroepsgeheim? Het medisch beroepsgeheim is de plicht van zorgverleners om niets over een patiënt aan anderen te vertellen zonder toestemming. Het staat onder meer in artikel 7:457 BW (WGBO) en artikel 88 Wet BIG. Het dekt ook het feit dat iemand patiënt is.
Wie heeft een beroepsgeheim? Onder meer artsen, verpleegkundigen, psychologen, advocaten en notarissen. Medewerkers die onder hun verantwoordelijkheid werken, zoals assistenten, vallen onder het afgeleid beroepsgeheim.
Geldt het beroepsgeheim ook na de dood? Ja. Het medisch beroepsgeheim loopt door na het overlijden van de patiënt. Inzage door nabestaanden kan alleen in uitzonderlijke situaties.
Wat is het verschil tussen beroepsgeheim en de AVG? Het beroepsgeheim is een zwijgplicht die bij een beroep hoort. De AVG regelt hoe iedereen persoonsgegevens mag verwerken. Ze gelden naast elkaar: een arts moet aan allebei voldoen.
Mag ik patiëntgegevens in een AI-chatbot plakken? Dat hangt af van de toestemming of grondslag die je hebt en van de aanbieder. Controleer of er een verwerkersovereenkomst is, of training is uitgesloten en of de voorwaarden een licentie tot hergebruik geven.
Verder lezen
- Wat zijn persoonsgegevens? Definitie en voorbeelden
- Pseudonimisering en anonimisering: het verschil eenvoudig uitgelegd
- Medische AI: privé en AVG-conform
- Legaal te koop: wat er met geanonimiseerde gegevens gebeurt
- Wat is een AI-agent? Eenvoudig uitgelegd
- Wat is een prompt? En wat je er nooit in zet
Vragen over het beroepsgeheim en Wysor? Schrijf naar [email protected] of gebruik het contactformulier in de app.
