Tajemnica zawodowa i lekarska: co chroni, a czego nie

Tajemnica zawodowa to prawny obowiązek milczenia o tym, czego dowiadujesz się w związku z wykonywaniem zawodu. Lekarz nie mówi nikomu o chorobie pacjenta, adwokat o sprawach klienta, a radca prawny o tym, co usłyszał przy udzielaniu porady. Obowiązek wynika z ustaw zawodowych, a jego złamanie może być przestępstwem z art. 266 § 1 Kodeksu karnego. Chroni zaufanie: klient i pacjent mogą mówić otwarcie.

Przykład z życia

Dr Marek Nowak prowadzi wymyśloną „Przykładową Przychodnię Rodzinną” w Lublinie. Pacjentka opowiada mu o depresji i lekach, które przyjmuje. Następnego dnia dzwoni jej pracodawca i pyta, „czy wszystko w porządku”. Dr Nowak nie może powiedzieć nic, nawet tego, że ta osoba w ogóle jest jego pacjentką.

Wieczorem dr Nowak chce szybko przygotować list do specjalisty. Kopiuje notatki z wizyty do darmowego chatbota AI. Tu zaczyna się pytanie, które tajemnica lekarska sama nie rozstrzyga: dokąd trafia ten tekst i co dostawca może z nim potem zrobić?

To przykład poglądowy, osoby i przychodnia są zmyślone.

Kogo obowiązuje i co obejmuje

W Polsce nie ma jednej ustawy o tajemnicy zawodowej. Każdy zawód zaufania publicznego ma swoje przepisy. Najważniejsze:

Tajemnica lekarska

Art. 40 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty: lekarz ma obowiązek zachować w tajemnicy informacje związane z pacjentem, uzyskane w związku z wykonywaniem zawodu. Ustawa przewiduje wyjątki, między innymi zgodę pacjenta albo sytuacje, w których ujawnienia wymaga przepis prawa.
Art. 13 i 14 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta: pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy informacji z nim związanych, a osoby wykonujące zawód medyczny mają obowiązek tę tajemnicę zachować. Dotyczy to nie tylko lekarzy, ale też na przykład pielęgniarek i ratowników medycznych.

Tajemnica adwokacka i radcowska

Art. 6 Prawa o adwokaturze: adwokat ma obowiązek zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej. Tajemnica nie jest ograniczona w czasie.
Ustawa o radcach prawnych nakłada na radców prawnych analogiczny obowiązek zachowania w tajemnicy wszystkiego, o czym dowiedzieli się w związku z udzielaniem pomocy prawnej.

Inne zawody

Własne przepisy o tajemnicy mają też między innymi notariusze, doradcy podatkowi, biegli rewidenci i psycholodzy. Do tego dochodzi tajemnica pracownicza: Kodeks pracy wymaga od pracowników zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.

Sankcja

Art. 266 § 1 Kodeksu karnego: kto wbrew przepisom ustawy lub przyjętemu na siebie zobowiązaniu ujawnia lub wykorzystuje informację, z którą zapoznał się w związku z pełnioną funkcją, wykonywaną pracą lub działalnością, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Obok odpowiedzialności karnej grozi odpowiedzialność dyscyplinarna przed samorządem zawodowym i cywilna wobec klienta lub pacjenta.

Tajemnica a RODO

Tajemnica zawodowa i RODO działają obok siebie. RODO chroni dane osobowe, a informacje o zdrowiu traktuje jako dane wrażliwe. Tajemnica zawodowa idzie dalej: obejmuje także fakty, które nie są danymi osobowymi, na przykład strategię procesową firmy.

To informacja ogólna, a nie porada prawna.

Czego tajemnica zawodowa nie chroni

Tajemnica zawodowa wiąże osobę, która wykonuje zawód. Nie wiąże automatycznie każdej firmy, przez której serwery przechodzą Twoje notatki. I podobnie jak RODO, w praktyce chroni przede wszystkim to, co da się powiązać z konkretnym pacjentem lub klientem.

Gdy znika nazwisko, znika większość ochrony. Diagnoza bez nazwiska, kwota sporu bez nazwy klienta, schemat leczenia bez PESEL-u: takie dane mogą wypaść poza RODO jako dane anonimowe (motyw 26 RODO).
Dane zanonimizowane można legalnie sprzedać. Zbiory danych o leczeniu, cenach i sporach mają realną wartość dla ubezpieczycieli, firm farmaceutycznych, brokerów danych i twórców AI.
Licencja w regulaminie otwiera drogę. Jeśli dostawca narzędzia zapisał sobie prawo do wykorzystywania treści w formie „zagregowanej” lub „pozbawionej cech identyfikujących”, wykorzystanie notatek z wizyty po usunięciu nazwiska może być w pełni legalne.
Anonimizacja bywa słaba. Data urodzenia, kod pocztowy i płeć często wystarczają, żeby wskazać konkretną osobę. Więcej w tekście o pseudonimizacji i anonimizacji danych.

To, że lekarz zachował milczenie, nie znaczy więc, że treść wizyty nie trafi na rynek. Pokazujemy to krok po kroku na stronie ślad danych, a mechanizm prawny ze źródłami opisujemy na stronie legalne na sprzedaż.

Co to oznacza przy narzędziach AI

Jeśli pracujesz pod tajemnicą zawodową, przed użyciem narzędzia AI sprawdź:

Czy masz podstawę do ujawnienia? O tym, czy możesz w ogóle przekazać informacje dostawcy, decydujesz Ty: zgoda klienta lub pacjenta albo inna podstawa prawna. Tego nie załatwi za Ciebie żaden dostawca.
Czy dostawca jest podmiotem przetwarzającym z umową powierzenia (art. 28 RODO), czy zastrzega sobie własne prawa do treści?
Czy regulamin daje licencję na ponowne wykorzystanie, także w formie zanonimizowanej?
Czy treści służą do trenowania i jak długo są przechowywane?

Wysor jest pomyślany dla osób, które pracują pod tajemnicą zawodową. Działamy jako podmiot przetwarzający, wyłącznie na polecenie klienta (art. 28 RODO). Nie bierzemy licencji na ponowne wykorzystanie Twoich treści, przetwarzamy je tylko po to, żeby świadczyć Ci usługę. Nigdy na nich nie trenujemy i nigdy ich nie sprzedajemy, ani jawnych, ani zanonimizowanych. Te zobowiązania są zapisane w umowie i wiążą każdego, kto kiedykolwiek mógłby przejąć Wysor. Dane są szyfrowane w tranzycie i w spoczynku, hostowane w UE, a każdy podłączony dostawca modeli AI (GPT, Claude, Gemini i inne) działa z zerową retencją danych: przetwarza i usuwa. To pomaga ograniczyć ryzyko, ale nie zastępuje Twojej decyzji o podstawie ujawnienia.

Najczęstsze pytania

Co to jest tajemnica zawodowa? To obowiązek zachowania w tajemnicy informacji uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu. Wynika z ustaw zawodowych, na przykład dla lekarzy, adwokatów, radców prawnych czy notariuszy, a jej naruszenie może być przestępstwem z art. 266 § 1 Kodeksu karnego.

Co obejmuje tajemnica lekarska? Informacje związane z pacjentem, które lekarz uzyskał w związku z wykonywaniem zawodu (art. 40 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). Obejmuje to nie tylko diagnozę, ale też sam fakt, że ktoś jest pacjentem.

Czym jest tajemnica adwokacka? To obowiązek adwokata zachowania w tajemnicy wszystkiego, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej (art. 6 Prawa o adwokaturze). Nie jest ograniczona w czasie, więc trwa także po zakończeniu sprawy.

Jaka jest kara za złamanie tajemnicy zawodowej? Art. 266 § 1 Kodeksu karnego przewiduje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Dodatkowo grozi odpowiedzialność dyscyplinarna i cywilna.

Czy lekarz może wkleić notatki pacjenta do ChatGPT? Tajemnica lekarska nie zabrania korzystania z narzędzi, ale lekarz odpowiada za to, komu i na jakiej podstawie przekazuje informacje. Kluczowe są podstawa ujawnienia, umowa powierzenia, brak treningu na danych i brak licencji dostawcy na ponowne wykorzystanie treści.

Czytaj dalej

Masz pytania o AI przy pracy pod tajemnicą zawodową? Napisz na [email protected] lub skorzystaj z formularza kontaktowego w aplikacji.

Wypróbuj Wysor za darmo →